Nhà thơ Phan Phụng Thạch đứng bên ô cửa trường Đại học Văn khoa ngắm con đường Lê Lợi rồi ngẩn ngơ đợi giờ tan trường, và viết: Khi trở lại con đường xưa áo lụa/ Hàng cây sao vẫn đứng đợi em về/ Em không về nên cây buồn lá úa/ Anh cũng buồn giữa nắng chơ vơ .

Đường học trò và đường của bốn mùa

Gọi là con đường áo lụa bởi mãi mãi nó thuộc về thế giới học trò. Từ thời Pháp thuộc, áo tím Đồng Khánh bâng khuâng một màu rất Huế. Sau này, đổi thành màu trắng. Giờ tan học đường Lê Lợi ngập tràn áo trắng, bồng bềnh như dòng sông… lụa rồi lan toả khắp nơi. Áo trắng ngược Nam Giao, Bến Ngự, về Vĩ Dạ, qua Tràng Tiền. Áo trắng xuống đò Thừa Phủ ngược về Kim Long, Thành Nội. Hình ảnh áo lụa thinh không, môi hồng đào ríu rít như đàn chim trong nhạc Trịnh cũng thuộc về nơi này.

"Nữ sinh Đồng Khánh ngày xưa... Nữ sinh Đồng Khánh bây giờ là em"

Hai bên đường là hàng cây long não, cây muối, phượng và những công viên đầy cây lá, dọc bờ sông những thảm cỏ nối đuôi nhau. Thiên nhiên khắc hoạ cho con đường thêm thơ mộng. Những công trình kiến trúc kiểu Pháp cổ kính, hài hoà góp phần tạo nên những nét đẹp lộng lẫy nhưng trầm mặc. Cây cỏ bốn mùa thay đổi. Mùa xuân hoa muối trắng bay rì rào, rực rỡ hoa hoè màu vàng đánh thức những giấc mơ đèn sách trong mùa thi cử (hoè hoa hoàng, cử tử mang). Mùa hè phượng đổ lửa lên trời xanh và… rưng rưng ngày chia tay. Khi lá cây ngô đồng bên vườn Tứ Tượng rụng báo hiệu mùa thu về (Ngô đồng nhất diệp lạc, Thiên hạ cộng tri thu). Đông đến, những cây bàng nhuộm màu đỏ thẫm rồi rụng hết để chở những nỗi buồn lê thê của từng cơn mưa xứ Huế.

Không những thế, Lê Lợi là con đường của lịch sử. Ngôi trường Quốc Học gắn liền với nhiều tên tuổi như Nguyễn Sinh Cung, Trần Phú, Phan Đăng Lưu, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp... và nhiều nhà văn hoá lớn, nhà thơ, nhà văn...

Sau này, Lê Lợi lại là con đường của… học đường: Luật khoa, Văn Khoa, Khoa học sư phạm, Trường Trung học Trần Hưng Đạo, Kiểu Mẫu. Con đường đã từng kiến diện những cuộc xuống đường biểu tình, bãi khoá, tuyệt thực, đốt xe Mỹ của sinh viên học sinh Huế. Mỗi gốc cây, góc phố còn giữ mãi ký ức những ngày bão nổi ấy. Lá muối rụng vàng đường lên Thừa Phủ/ Nhạt nhoà nước mắt áo mẹ tìm con (Võ Quê).

Đường đi như sông Hương về gặp Huế

Hoà bình, đường Lê Lợi vẫn trắng trong màu áo lụa học trò của nữ sinh Hai Bà Trưng, Quốc Học. Những biền bãi ven sông xanh mướt, luôn tạo những góc nhìn đầy mê hoặc bởi sự đổi sắc không ngừng của sông Hương và bên kia sông những đền đài thành quách màu gạch u trầm. Như một cuộc trùng phùng đầy thú vị, khi sông Hương về gặp Huế đã trôi chậm kéo hình cánh cung như một dải lụa mềm. Đường Lê Lợi từ ga kéo đến Vĩ Dạ cũng sóng bước chung đôi.

Cho nên đi trên đường luôn có cơ hội để nhìn ngắm sông Hương một cách trọn vẹn. Chỉ cần vài bước  lữ khách có thể rong chơi trên thuyền, cảm nhận nền văn hoá dân gian đầy mô tê chi rứa...

 Bởi thế, đến Huế chỉ cần lang thang trên đường Lê Lợi là đủ thấm cái hồn xưa cũ của đất cố đô.

Theo SGTT