 |
|
Không gian cổ trong nhà vườn Huế |
Năm 1636, một năm sau khi lên ngôi, vị chúa thứ ba xứ Đàng Trong Nguyễn Phúc Lan dời phủ về làng Kim Long. Theo nhà nghiên cứu văn hoá Huế Phan Thuận An, cố đạo Alexandre de Rhodes đã mô tả Kim Long như là một thành phố lớn. Ông cho rằng phủ chúa lúc ấy rất khang trang, nhà cửa xinh xắn, phần lớn làm bằng gỗ với cột kèo chạm trổ tinh vi, nhà nào chung quanh cũng có vườn.
Nhà vườn, đất phủ
Ngay ở đầu thôn Phú Mộng là phủ thờ Tả quân Lê Văn Duyệt. Đây là ngôi nhà xưa vua Gia Long ban cho Tả quân có ba gian hai chái, bên trong làm bằng gỗ kiền kiền, chạm trổ tinh xảo, dựng cách đây 187 năm. Khi Tả quân vào Nam trấn thủ thành Gia Định, ông đã giao lại cho cháu là Lê Văn Yến. (Người cháu này đậu tiến sĩ được vua Gia Long gả công chúa Ngọc Ngôn). Bàn thờ Tả quân hiện được cháu đời thứ mười, anh Lê Chánh Tuấn coi sóc. Phủ thờ của ông được xếp hạng di tích lịch sử. Kiến trúc ngôi nhà rất đẹp với vườn tược bao quanh, trong nhà còn có nhiều hoành phi, câu đối, cặp trúc hoá long chạm trổ tỉ mỉ.
 |
|
Cô gái Kim Long trong khu nhà vườn bên sông Hương |
Từ phủ Tả quân trở đi, những ngôi nhà rường Huế ken dày trong làng Kim Long. Nhà vườn thôn Phú Mộng còn nguyên vẹn 60 cái. Phủ Diên Phước công chúa, phủ Lê Văn Duyệt, nhà ở quan Thượng thư Bộ Lễ Phạm Hữu Điền, các ngôi nhà của các ông bà Nguyễn Hứa Vãn, Mai Khắc Lưu, Nguyễn Văn Giáo, Nguyễn Thị Ngộ, Đoàn Kim Khánh, Hoàn
Xuân Bật đều mang những đặc trưng nhà cổ truyền thống của Huế. Có nhà còn năm sáu nghìn mét vuông đất hoa viên, trồng sapôchê, cam, quýt, thanh trà, nhiều loại hoa vạn thọ, hồng, cây cảnh.
Ở Tích Thiện viên, chủ nhân Nguyễn Ngọc Trinh đã ngoài 80 nhưng khoẻ mạnh, minh mẫn. Cụ là con trai của một vị quan Bộ Lễ, cụ đã bỏ công chăm sóc rất tỉ mỉ. Tủ thờ nguyên là đồ thờ trong đại nội, mặt ngoài tủ có con rồng chạm nổi, thếp vàng óng ánh còn nguyên năm móng, biểu tượng của đồ dùng dành riêng cho vua.
Nghịch lý khai thác
Từ trước đến nay, các điểm tham quan trong làng Kim Long đều miễn phí, còn việc giữ gìn những ngôi nhà vườn đều do một tay các chủ nhân lo liệu. Anh Lê Chánh Tuấn cho biết: "Các công ty du lịch đưa khách đến tham quan Kim Long, nhưng vẫn chưa có một sự liên kết với các chủ nhà vườn, tạo điều kiện cho chủ nhân những ngôi nhà này có điều kiện sửa chữa, bảo tồn các kiến trúc nhà cổ của Huế". Nhiều ngôi nhà có giá trị như nhà quan Thượng thư Bộ Lễ Phạm Hữu Điền xuống cấp trầm trọng, rui mè bị mối mọt, mái dột, nhưng chủ nhân chỉ sống bằng hoa lợi từ vườn không đủ sức trùng tu. Anh Tuấn cho biết muốn vay tiền ngân hàng để sửa nhà thờ nhưng không được ngân hàng chấp nhận với lý do đây là đất có di tích. Đất vườn tuy rộng nhưng cụ Trinh không thẻ xẻ vài trăm mét bán lấy tiền sửa sang nhà cửa, do thôn nhà vườn này đã quy hoạch, không được chia lô. Cụ chỉ có hai cách lựa chọn, hoặc bán toàn bộ nhà vườn hoặc cam chịu sống trong hoàn cảnh khó khăn như hiện nay.
Người dân Phú Mộng, cố giữ nếp văn hoá ứng xử thanh lịch, cởi mở với du khách, nhưng áp lực cuộc sống khiến một số hộ phải bán nhà cửa và vườn tược để có vốn liếng làm ăn. Đã xuất hiện những chủ nhân mới với các nhà hàng, quán xá, nếp sống thôn dã bắt đầu bị khuấy động.
Theo SGTTO