Cố nghệ sĩ Điềm Phùng Thị cả một đời cống hiến cho nghệ thuật là thế vậy mà giờ đây tài sản vô giá của nhà tạc tượng tài ba lại đang bị lãng quên, xuống cấp từng ngày, từng giờ ngay tại quê nhà.

Lãng quên một tài sản vô giá

Tác phẩm "Mẹ bồng con" của Điềm Phùng Thị.

7g sáng ngày 26/6, tại khu ngoại thất Nhà trưng bày Nghệ thuật Điềm Phùng Thị (ĐPT), số 1 Phan Bội Châu, TP. Huế, vô tình tôi bắt gặp một cụ già tóc bạc trắng như cước đang ngồi buồn rầu nghĩ ngợi về điều gì đó! Thỉnh thoảng, cụ lại ngước ánh mắt hắt về phía tác phẩm điêu khắc “Gánh hát rong” của cố nghệ sĩ ĐPT.

Thói quen nghề nghiệp đã thôi thúc tôi đến hỏi chuyện thì mới hay, cụ tên là Nguyễn Văn Thành (84 tuổi), người gốc Huế hiện đang ở tại TP. Nha Trang, mới ra Huế đêm qua để một lần nữa thưởng thức những tác phẩm vô giá mà cố nghệ sĩ ĐPT đã giao lại cho quê hương. Cụ đau đáu nhìn về phía những tác phẩm điêu khắc đang nằm trơ trụi xung quanh như những đồ phế liệu.

Theo chúng tôi được biết, sau nhữõng tháng ngày lao động nghệ thuật miệt mài trên đất bạn. Năm 1993, đất mẹ lại rọi soi lối về quê hương của ĐPT. Trong đợt về quê lần thứ hai, chị được Nhà nước tạo điều kiện, ủng hộ ý nguyện lớn nhất của cuộc đời là được sống, làm việc ở Huế - trên mảnh đất đã từng sinh ra và nuôi cho mình khôn lớn.

Đáp lại, một năm sau chị quyết định tặng nhân dân Huế một phần những đứa con tinh thần của mình để hình thành Nhà Trưng bày ĐPT ngay giữa lòng TP. Huế... Từ khi khai trương, đi vào hoạt động cho đến trước khi chị qua đời (năm 2002), ngôi nhà đã trở thành địa chỉ văn hóa mới lạ, hấp dẫn thu hút nhiều du khách trong, ngoài nước đến tham quan.

Ngoài ra, căn nhà còn là nơi để chị nghỉ ngơi, sáng tác nghệ thuật và tổ chức một lớp học từ thiện để chị giúp đỡ các cháu khuyết tật tiếp cận với ngôn ngữ tạo hình... Lúc trọng bệnh, chị đã chu đáo bàn giao cho tỉnh Thừa Thiên-Huế hàng trăm tác phẩm điêu khắc có giá trị được chuyển từ TP. HCM và Cộng hòa Pháp về nơi đây... Cả một đời cống hiến cho nghệ thuật là thế, vậy mà giờ đây tài sản vô giá của nhà tạc tượng tài ba lại đang bị lãng quên, xuống cấp từng ngày, từng giờ ngay tại quê nhà?!.
 
Xấu hổ vì... bất lực!?

Trao đổi với chúng tôi về thực trạng xuống cấp nghiêm trọng của hàng trăm tác phẩm nghệ thuật vô giá, ông Lê Văn Thuyên, Phó phòng Văn hóa - Thông tin thể thao TP. Huế cho biết: “Thực ra mà nói, chúng tôi đã nhận ra được sự xuống cấp từng ngày, từng giờ của những tác phẩm đang có mặt tại Nhà Trưng bày ĐPT. Chúng tôi cũng cảm thấy xấu hổ với những gì đã hứa với cô Điềm trước khi cô qua đời. Thế nhưng, khó khăn lớn nhất hiện nay của chúng tôi - một cơ quan quản lý về văn hóa lại đành phải bó tay vì ở nước ta chưa có một thiết chế nào quy định về loại hình văn hóa như Nhà Trưng bày ĐPT nên không có nguồn kinh phí cũng như các điều kiện cần thiết khác để bảo tồn những hiện vật quý báu trên(?!).

Khi chúng tôi đặt vấn đề, phòng đã có giải pháp nào đối với việc bảo tồn những giá trị văn hóa ĐPT, ông Thuyên cho biết, trước mắt, vẫn tiếp tục cấp một phần kinh phí để lo liệu việc hương khói, sửa chữa, khắc phục sự xuống cấp của ngôi nhà trước sự xâm hại của thiên nhiên. Mặt khác, tiếp tục xây dựng đề cương để trình cấp trên xem xét giải quyết để giữ nguyên vị trí trưng bày những tác phẩm điêu khắc như khi cô Điềm còn sống.

Những tác phẩm thành phố tiếp nhận sau khi cô Điềm mất (khoảng 100 tác phẩm) sẽ đưa ra trưng bày ở khu vực ngoại thất của ngôi nhà trưng bày vì đó là những tác phẩm có kích cỡ lớn. Ông Thuyên cũng nhìn nhận cần tổ chức lại bộ máy điều hành, đề nghị nhà nước hỗ trợ kinh phí để khắc phục giai đoạn khó khăn trong việc bảo tồn những tác phẩm điêu khắc của cố nghệ sĩ ĐPT.

 

Nghệ sĩ điêu khắc Điềm Phùng Thị (1920-2002) tại Huế. Cha bà quê ở Hà Tĩnh, mẹ gốc Huế. Bà bắt đầu làm nghệ thuật từ năm 1959 - là nhà điêu khắc được giới thiệu trong Từ điển Larousse “Nghệ thuật thế kỷ XX” về hội họa và điêu khắc. Bà là Viện sĩ Thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học châu Âu. Bà có 36 tượng đài được dựng tại Pháp.

Theo SGGP