Bứt phá, sáng tạo, gần gũi với cuộc sống là những gì nhà tổ chức và công chúng muốn tìm thấy ở cuộc thi này, nhưng chỉ tìm thấy rất ít; đa số tác phẩm và những chuyện diễn ra xung quanh cuộc thi khiến người xem vừa mệt mỏi vừa bức xúc.

"Kẹp ba lá" (NSƯT Thu Hà) - giải nhì

Hai người “mượn” nhạc không xin phép

Một vụ “mượn” nhạc không xin phép đã biến nhạc sĩ Quốc Trung thành nạn nhân ở cuộc thi này. Kết thúc cuộc thi, anh được Hội Nhạc sĩ VN trao giải về sự đóng góp âm nhạc trong bốn tác phẩm múa, hai trong số đó đoạt giải nhì của cuộc thi (không có giải nhất).

Quốc Trung đã không có mặt để nhận giải và mãi đến tối hôm đó anh mới biết chỉ có một biên đạo đặt anh làm nhạc, đó là Nguyễn Quỳnh Lan với Chân tâm (giải nhì). Hai biên đạo còn lại sử dụng nhạc của anh không xin phép, đó là Trần Thị Bích Lan với một giải nhì Tôi là ai, ai là tôi, một giải khuyến khích Những người làm thuê, và Trương Thị Như Quỳnh với Vọng nguyệt (sử dụng toàn bộ nhạc phẩm Vọng nguyệt của Quốc Trung làm nhạc nền cho trình diễn).

Một ví dụ tiêu biểu cho sáo mòn trong sáng tạo đã khiến nhiều khán giả ồ lên phản đối trong đêm diễn thứ hai (29/5): hai tác phẩm gần như giống nhau về câu chuyện huyền thoại Tiên Dung và Chử Đồng Tử.

Sự giống nhau giữa hai tác phẩm múa

Chuyện tình hoang đảo của nghệ sĩ nhân dân Nguyễn Thị Hiển bất ngờ “gặp” Tình cát của biên đạo Nguyễn Xuân Hùng và nhận ra sự trùng hợp đến kỳ lạ, đặc biệt là ở cảnh chàng Chử gặp nàng Dung. Chàng Chử ở cả hai tác phẩm đang vô tư khỏa nước, bỗng nhận ra công chúa Tiên Dung sắp đến, bèn luồn xuống dưới cát để giấu thân hình lõa lồ.

Công chúa Tiên Dung sau khi cởi bỏ xiêm y để tắm, tình cờ nằm lên lưng chàng Chử khiến chàng cựa quậy (ảnh). Nhận xét về sự giống nhau này, NSND Chu Thúy Quỳnh, chủ tịch Hội Nghệ sĩ múa VN, cho rằng khả năng bắt chước lẫn nhau của hai biên đạo này là rất ít vì hai người ở hai đầu đất nước và không hề biết nhau, hơn nữa, hai người cùng chọn một câu chuyện nên có thể có sự giống nhau.

Quấn vải, quấn vải, lại quấn vải Tiên Dung và Chử Đồng Tử trong tác phẩm "Chuyện tình hoang đảo" cùng nhau quấn vải - một vẻ đẹp nhàm chán Biện pháp dùng dải vải làm đạo cụ tạo hình xuất hiện trong rất nhiều tác phẩm múa từ hàng chục năm nay ở các cuộc thi, liên hoan, hội diễn múa, tiếp tục được các biên đạo ở nhiều lứa tuổi từ trẻ đến già “ưu ái” tối đa trong cuộc thi này. Có đến bảy tiết mục trong đó diễn viên múa quấn vải quanh người, bất kể vai diễn đang ở tâm trạng nào, đó là chưa kể những dải vải ngắn, dài, lớn, nhỏ được thả từ trên trời xuống hoặc trải dưới đất. Và đây là những ví dụ: người vợ mòn mỏi chờ chồng (tác phẩm Vọng nguyệt) quấn vải - tượng trưng cho tâm trạng thổn thức; các chàng lính tăng cùng nhau quấn vải màu xanh - tượng trưng cho niềm tin và hi vọng (tác phẩm Tình yêu lính tăng); người mẹ và các con trai cùng nhau quấn vải - tượng trưng cho tình máu mủ ruột thịt (tác phẩm Hoa của mẹ); đôi trai gái hò hẹn, dùng dải vải quấn quanh nhau - tượng trưng cho tình yêu trọn vẹn (Qua cầu gió bay, khúc hát giao duyên), chàng Chử Đồng Tử giấu mình, luồn xuống dưới dải vải và sau đó cùng công chúa Tiên Dung xoay mình cuộn lại - vải tượng hình cho cát - tình yêu - sự bao bọc che chở (Chuyện tình hoang đảo, Tình cát).

Các tác phẩm còn sáo mòn về đề tài. Ban tổ chức khuyến khích những tác phẩm mang đề tài đương đại, thể hiện nội dung xây dựng đất nước, con người và cuộc sống mới, song chỉ có một số ít đề tài xã hội được người xem quan tâm như chợ những người làm thuê ngoại tỉnh (Những người làm thuê của biên đạo Bích Lan), hay vụ tham nhũng PMU18 (Miếng cuối cùng, biên đạo NSƯT Trần Phú).

Sự na ná nhau về đề tài và phong cách thể hiện có thể thấy rõ ở các tác phẩm tạo không khí vui nhộn bêu xấu quan tham, và cảnh kỳ bí khi vật chất/ma túy/các thế lực đen tối xuất hiện dụ dỗ con người. Đó là chưa kể đến sự nghèo nàn của trang phục múa - quanh quẩn áo bà ba, áo yếm, áo the khăn xếp, quân phục, sự non yếu về kỹ thuật của một số diễn viên múa và sự lẫn lộn về thể loại của một số tác phẩm dễ khiến người xem liên tưởng đến kịch câm hơn là múa.

Nhiều người xem, bao gồm cả người trong giới và người đứng đầu các đơn vị nghệ thuật biểu diễn đến với cuộc thi để tìm mua tiết mục và tuyển diễn viên, đã có lúc phải bỏ ra ngoài giữa các tiết mục vì không chịu nổi sự yếu kém. Cơ hội “sống” cho tác phẩm vì thế còn lại rất ít.

Trong tổng số 48 tác phẩm với hơn 100 diễn viên, NSND Trần Bình, giám đốc Nhà hát Nhạc nhẹ trung ương, “chấm” được một diễn viên múa đang là sinh viên Trường ĐH Nghệ thuật quân đội từ tác phẩm Kẹp ba lá của biên đạo, NSƯT Thu Hà và ngấp nghé một số tác phẩm để mua về nhà hát. Đó là Mạch đời (trang phục đen giản dị, động tác mạnh mẽ) của Thanh Phương và Không đề (trang phục đẹp, âm nhạc phù hợp, tạo hình đẹp) của Tấn Lộc.

NSND Trần Bình cho rằng phong cách múa hiện đại đang được thế giới ưa chuộng và sẽ hấp dẫn khán giả nước ngoài nếu pha thêm một chút yếu tố dân tộc.

Ngoài Kẹp ba lá, một đại diện của Nhà hát Ca múa nhạc VN còn chú ý tới một số tiết mục dân gian hiện đại như Gốc già chồi biếc (Trung Nghĩa đến từ tỉnh Tiền Giang), Thổn thức (Lê Hoàng Phi Long), Chuông gió (NSƯT Quỳnh Như, NSƯT Ánh Tuyết).

Những dấu hiệu cho thấy sự tìm tòi cái mới cũng có thể tìm thấy trong Chắp cánh ước mơ của NSƯT Thu Hà với nhạc nền là các nhạc cụ dân tộc được chơi tại chỗ, chi tiết chiếc thúng bánh mì biến thành chiếc váy ballet, với thông điệp “hãy cứ mơ ước đi, hãy cứ cố gắng đi, rồi sẽ thành sự thật” đến từ câu chuyện cô bé bán bánh mì muốn trở thành diễn viên ballet.

NSƯT Lữ Thị Kiều Lê để lại ấn tượng độc đáo với tác phẩm múa Nhịp sống lấy chất liệu từ động tác của dân tộc thiểu số và âm thanh tại chỗ do chính diễn viên múa tạo nên: giậm chân, dộng thân tre xuống sàn, vỗ tay, hát... NSƯT Bá Thái thì cập nhật thị hiếu của giới trẻ, đưa các động tác nhảy hip hop vào tác phẩm Quan hỡi là quan...

Một biên đạo của Nhà hát Ca múa nhạc VN nhận xét: so với cuộc thi tác phẩm múa ít người lần thứ nhất (được tổ chức cách đây 10 năm), trình độ diễn viên đã cao hơn, các biên đạo có nhiều ý tưởng mới hơn. Có một khoảng trống giữa các biên đạo trẻ và các biên đạo có tuổi. Trong khi các biên đạo trẻ làm động tác tốt nhưng ý tưởng không tới, thì các biên đạo lão thành có ý tưởng nhưng thiếu động tác.

Theo Tuổi trẻ